ويژگيهاي زمين شناسي و اكتشافي بوكسيت جاجرم (جنوب باختري خراسان شمالي- شمال باختري خراسان بزرگ)
  
   چكيده
   كانسار بوكسيتي جاجرم كه بزرگ‌ترين كانسار بوكسيت شناخته شده در ايران مي‌باشد، در زون ساختاري رشته كوه البرز واقع شده است. در اين منطقه، دو افق بوكسيتي به نامهايB وA تشكيل شده است. سنگ بستر افق A را كربناتهاي سازند مبارك و سنگ پوشش آن را سازند نسن تشكيل مي‌دهد. افق بوكسيتي B كه كانسار جاجرم را تشكيل مي‌دهد، بر روي دولوميتهاي سازند اليكا قرار گرفته و توسط سازند شمشك پوشيده شده است. همبري مشخص بوكسيت با اين دو سازند بر يك منبع مستقل تأمين كننده بوكسيت دلالت دارد. وجود ريخت شناسي ناهماهنگ همراه با ساختارهاي زمين ساختي، از ويژگيهاي مهم كانسار جاجرم است. گسلهاي تشكيل شده در دو جهت خاوري- باختري و شمالي- جنوبي، ماده معدني به طول 16 كيلومتر را به چهار زون زمين ساختي تقسيم كرده است . بررسيهاي انجام شده نشان مي‌دهد كه حركات زمين ساختي تأثير بسزايي بر كيفيت و كاني شناسي بوكسيت داشته‌اند، به گونه‌اي كه كارستهاي ايجاد شده بيشتر در امتداد صفحه گسل بوده و بين كيفيت بوكسيت با ستبراي آن (ژرفاي كارستي) ارتباط مستقيمي وجود دارد. تشكيل بوكسيت بسيار سخت و فراورده دياسپوري به جاي بوهميت و گيبسيت و تكرار لايه‌هاي بوكسيت از نتايج اين فرايندهاي زمين ساختي است. لذا اين بوكسيت سخت دياسپوري تاثير قابل توجهي بر فرايند توليد آلومينا خواهد داشت. وجود نيمرخهاي ثابت در لايه‌هاي بوكسيت (كائولين- بوكسيت سخت- بوكسيت شيلي-كائولن) در كليه كارستها و حفاريها مشاهده مي‌شود. البته ماهيت كائولن بالايي و پاييني با يكديگر تفاوت دارد. تغييرات شديد تركيب شيميايي بوكسيت ( اكسيد آلومينيم بين 30 تا 60 درصد و اكسيد سيليسيم بين 5 تا 39 درصد ) از ويژگيهاي خاص بوكسيت جاجرم است. در نهايت، مطالعات فوق وجود يك بوكسيت دياسپوري با بيش از 22 ميليون تن ذخيره تا ژرفاي 250متر در امتداد لايه ماده معدني و كيفيت بين 47 تا 48 درصد Al2O3 و حدود 10 درصد SiO2 را به طور ميانگين تأييد مي‌‌كند.
   كليد واژه‌ها: بوكسيت ، بوكسيت جاجرم ، ويژگي اكتشافي، ويژگي زمين شناسي ، دياسپور