رخساره هاي كانهدار، ايزوتوپهاي پايدار و خاستگاه كانسار سرب و روي كوه سورمه در سازند كربناتي دالان،
جنوب فيروزآباد، استان فارس
چكيده
كانسار سرب و روي كوه سورمه در 33 كيلومتري جنوب فيروزآباد واقع شده است. سنگ در برگيرندة ماده معدني، دولوميتهاي بخش پاييني سازند دالان است. ماده معدني در اين دولوميتها در رخساره هاي خاص كانهدار و در 3 افق مشخص قرار گرفتهاند. از رخسارههاي منطقه مورد مطالعه ميتوان به رخسارة سيلتستوني، ماسه سنگي، كربناتي(شامل بايوميكرايت، اينترا اسپارايت، دولوميكرواسپارايت، دولو اسپارايت و دولوميكرايت) و رخسارههاي تبخيري(شامل ژيپس و انيدريت) اشاره كرد. رخساره دولواسپارايت، رخساره افق كانهدار مياني(اصلي) بوده و عناصر روي و سرب، ماده معدني غالب در اين افقهاست. محيط تشكيل رخساره هاي فوق، عموماً Intertidal تا Supratidal است. . كانيشناسي كانسار كوه سورمه شامل: اسفالريت، گالن، پيريت، سروزيت،كالكوپيريت، مالاكيت، آزوريت، هماتيت، گوتيت، مگنيتيت، هيدروكسيدروي، كالكوسيت، سلستيت، ليمونيت، هميمورفيت، آنگلزيت، كووليت، هالوتريكيت، دولوميت، كلسيت، باريت و مقدار كمتري ژيپس، كوارتز، فلدسپار، كلريت، آراگونيت و كانيهاي رسي است. ماده معدني، به صورت افشان، حفره پركن وجانشيني ديده ميشود و در مواردي برشهاي انحلالي و شكستگيها را پر كردهاند. مطالعات ايزوتوپهاي پايدار اكسيژن وكربن روي دولوميتها، گوياي دگرساني سنگ ميزبان افقهاي كانهدار توسط سيالهايي با شوري نسبتاً بالا و دماي حدود 100 درجه سانتيگراد است. بررسيهاي انجام شده از جمله مشاهدات صحرايي، شكل ماده معدني و قرارگيري افقهاي كانهدار در رخساره هاي كربناتي، ساخت و بافت مادة معدني، نوع محيط رسوبي، پاراژنز كانه و مطالعه ايزوتوپهاي پايدار و نيز نتايج حاصل از ميانبارهاي سيال، همگي گوياي قرارگيري كانسار مذكور در رديف كانسارهاي دره مي سي سي پي هستند.
كليد واژهها: رخساره، ايزوتوپهاي پايدار، سرب و روي، كوه سورمه
زمين شيمي و تشكيل كانسار آهن- منگنز ناريگان، بافق،
استان يزد
چكيده
كانسار آهن- منگنز ناريگان در 30 كيلومتري شمال خاور بافق و 20 كيلومتري خاور معدن چغارت واقع است. منطقه مورد مطالعه در زون ايران مركزي قراردارد. سنگهاي دربرگيرنده كانسنگ، شامل سنگ آهك دولوميتي و توفهاي ريوليتي است كه كانسنگ را از بالا و پايين احاطه كردهاند.
مجموعه اطلاعات به دست آمده از مطالعات سنگ نگاري و كانه نگاري، حاكي از تشكيل كانسار و سنگهاي پيرامون آن، در نواحي كم ژرفا و سكوي قارهاي ميباشد. بر اساس مطالعات زمين شيميايي، زايش گرمابي كانسار مشخص ميشود. مطالعات صحرايي و سنگ نگاري كانسنگ و سنگهاي در برگيرنده، منجر به تشخيص دو مرحله فعاليت گرمابي شده است:
كانه زايي اوليه به صورت خروج محلولهاي بروندمي از بستر دريا و ته نشست ژلهاي اكسيدي و هيدروكسيدي آهن و منگنز و تبلور بعدي آنها؛
حركت محلولهاي گرمابي ثانويه از مناطق اكسيدي و انتقال آهن و منگنز به اين مناطق و نهشت آنها.
همچنين از مجموعه بررسيهاي انجام شده، ميتوان به اين نتيجه رسيد كه احتمالاً در زمان تشكيل كانسار، در منطقه كافتش رخ داده و باعث تشكيل حجم وسيعي از ماگماي فلسيك گرديده است. بدين ترتيب و بر اثر فعاليت محلولهاي گرمابي، كانسار فرومنگنز در اين منطقه تشكيل شده است.
كليد واژهها: آهن- منگنز، ناريگان، گرمابي، بروندمي، بافق
نقش نوزمين ساخت در تكامل سامانههاي رودخانهاي در كواترنر
مطالعه موردي رودخانههاي دامنة شمالي ميشوداغ
چكيده
رشتة كوهستاني ميشوداغ ، با امتداد خاوري- باختري و در حدفاصل دشت مرند و جلگة شبستر، در شمال باختر ايران واقع شده است. واحدهاي توپوگرافي و زمين شناسي منطقه به وسيلة گسل شمالي ميشو وگسلهاي ديگر، كه در جهت خاوري- باختري كشيده شدهاند، ازهمديگر جدا ميشوند. دامنة شمالي اين كوهستان، سرچشمة رودخانههايي دائمي است كه درجهت جنوب به شمال جريان دارند. اين رودخانهها در انتهاي حوضة آبريز خود و پيش از ورود به دشت مرند، ساختارهاي زمين شناسي وگسلهاي مهم منطقه را به صورت عرضي قطع كردهاند.
به منظور دستيابي به هدف اصلي اين مقاله، يعني ارزيابي نقش نوزمين ساخت در سامانههاي رودخانهاي منطقه، بازسازي شبكة رودخانهاي در گذشته بر مبناي شواهد زمين شناسي و زمين ريخت شناسي امري ضروري بود. مستندات اين شواهد از راه تفسير نقشههاي زمين شناسي و توپوگرافي، عكسهاي هوايي و بويژه بازديدهاي مكرر ميداني به دست آمد. براساس نتايج اين بازسازي، منطقة مورد مطالعه در پليو- پليستوسن سه مرحلة اصلي را پشت سر گذاشته است. مرحلة اول با به جاگذاري رسوبات كنگلومرايي نيمه متراكم در قالب مخروط افكنههايي در امتداد گسل شمالي ميشو در طول پليو- پليستوسن مشخص ميشود. مرحلة دوم با بالاآمدگي رسوبات پليو- پليستوسن، جداشدگي آنها به واسطة يك درة ناوديسي از بدنة اصلي كوهستان ميشو و تشكيل ناهمواريهاي مستقل از كوهستان ميشوداغ (تاقديس) در آن سوي درة ناوديسي و به تبع آن تطبيق مسير رودخانهها با درة ناوديسي همراه بوده و مرحلة سوم، با ايجاد گسلهايي عمود بر پيكرة ناهمواريهاي جديد شمال درة ناوديسي، تطبيق رودخانهها با مسير اين گسلها وتشكيل مخروط افكنههاي جديد شناخته ميشود.
شواهد نوزمين ساخت كه به صورت مايل شدن رسوبات پليو- پليستوسن، انحراف رودخانهها از مسير اصلي، تطبيق يا عدم تطبيق شبكة آبراههاي با ساختار زمين ساختي و زمين شناسي، ويژگيهاي ريخت سنجي حوضهها و موقعيت و ريخت شناسي مخروط افكنهها ظاهر شده است، همگي دلالت بر واكنش سامانههاي رودخانهاي به فعاليتهاي زمين ساختي در طول پليستوسن و هولوسن دارند. لذا ميتوان گفت كه در بخش خاوري دامنة شمالي ميشوداغ، زمين ساخت تنها عامل مؤثر در جايگزيني و موقعيت سامانههاي رودخانهاي است.
كليد واژهها: نوزمين ساخت، سامانههاي رودخانهاي، تكامل شبكة آبراههاي در كواترنر، دامنة شمالي ميشو داغ، شمال باختر ايران
