عکس رسوبی و فلدسپاتها

ادامه نوشته

رٍسوب شناسی

سنگ شناسی رسوبی


فهرست مقالات سنگ شناسی رسوبی

مباحث علمی	مباحث کاربردی و تجربی
اجزای تخریبی رسوبات سیلیسی آواری
طبقه بندی رسوبات تخریبی آواری
پتروگرافی و منشا ماسه سنگها
موقعییت تکتونیکی ماسه سنگها
دیاژنز ماسه سنگها
تخلخل و نفوذ پذیری ماسه سنگها
محیطهای رسوبی ماسه سنگها
بافتها و ساختمانهای گل سنگها
کانیهای تشکیل دهنده گلسنگها
کانی شناسی رسوبات کربناتی
دیاژنز کانیهای رسی و گلسنگها
محیطهای تشکیل دهنده گلسنگها
اجزا سنگهای آهکی
طبقه بندی سنگهای آهکی
ساختمان رسوبی سنگ آهکی
دیاژنز کربناتها
دولومیتی شدن
ددولومیتی شدن
سلیسی شدن
محیط‌های رسوبی کربناته
کانیهای تبخیری
سنگهای آهندار رسوبی
نهشته‌های رسوبی فسفات
رسوبات آلی قدیمه
ذغال سنگ
شیل‌های نفتی
پترولیوم
حرت و رسوبات سیلیسی
رسوبات اتوکلداستیک
رسوبات پیرو کلداستیک_ریزشی
رسوبات ولکانی کلدستیک-جریانی
هیدرو کلاستیتها
رسوبات اپی کلاستیک ولکانوژنیک
دیاژنز رسوبات ولکانی کلدستیک

ریشه لغوی

سنگ شناسی رسوبی از دو کلمه Sedimentary به معنی رسوبی و Petrology به معنی سنگ شناسی گرفته شده است.

دید کلی

سنگهای رسوبی به دلیل داشتن منابع مهم نظیر نفت ، گاز ، ذغال ، آهن ، اوارنیم و نیز مواد مورد نیاز در مصالح ساختمانی مانند آهک ، گچ و غیره از اهمیت خاصی برخوردارند لذا سنگ شناسی رسوبی یکی از مهمترین شاخه‌های علوم زمین محسوب می‌گردد. در حدود 70٪ از سنگهای سطح زمین ، دارای منشا رسوبی هستند، و این سنگها عمدتا از ماسه سنگها ، سنگهای آهکی ، شیل ها و به مقدار کمتری اما با همان معروفیت از رسوبات نمک ، سنگهای آهندار ، ذغال و چوب تشکیل شده است.

تاریخچه و سیر تحولی

• مطالعه سنگهای رسوبی از نظر مشخصات ساختی ، بافتی و ترکیب شیمیایی آنها ، اولین بار در سال 1879 توسط سوربی انگلیسی انجام گرفت. وی مطالعه سنگهای رسوبی در مقاطع نازک را برای اولین بار ابداع نمود. بعدها در 1899 ، کایوی فرانسوی پاره‌ای از مشخصات میکروسکوپی و مشخصات ماکروسکوپی بعضی از سنگهای رسوبی در کشور فرانسه را ، به صورت مصور تشریح و تفسیر کرد.
  
  از آن تاریخ به بعد ، به پیروی از کایو ، بررسیهای سنگهای رسوبی و کوشش اکثر سنگ شناسان ، عمدتا بر کانی شناسی و تشخیص کانی‌های تشکیل دهنده این سنگها متمرکز گردید. که در این میان ماسه سنگها و رسوبات ماسه‌ای و از میان کانی‌ها هم ، کانیهای سنگین (دارای وزن مخصوص بیش از 2.85) ، بیشتر مورد توجه قرار گرفتند.
  
  
• در سال 1919 ، ونت ورث آمریکایی برای سنجش اندازه ذرات و دانه های تشکیل دهنده رسوبات تخریبی مقیاسی ارائه داد و به کمک مقیاس ونت ورث مطالعه دانه سنجی و تجزیه‌های کمی و مکانیکی رسوبات بر مبنای اندازه دانه ها و فراوانی آنها ، میسر گردید.
  
  
• سرانجام در 1933 ، آدن و کرمباین ، مقیاس‌های جدیدتری برای اندازه گیری دانه‌های رسوبی ارائه دادند و در مکانیسم تجزیه‌های مکانیکی رسوبات تخریبی ، تسهیلات زیادتری ایجاد کردند. امروز هم ، مقیاسهای اندازه گیری متداول برای مطالعات رسوب شناسی و سنگهای رسوبی ، به نام همین افراد معروف بوده و مورد استفاده سنگ شناسان و رسوب شناسان قرار دارد.

گروههای اصلی سنگهای رسوبی

رسوبات سیلیسی آواری :
رسوبات سیلیسی آواری (همچنین تحت عنوان رسوبات تریجنوس یا اپی کلاستیک خوانده می‌شوند) آنهایی هستند که از خرده سنگهای قبلی که توسط فرآیند فیزیکی حمل و رسوب کرده‌اند، تشکیل شده‌اند. این گروه شامل سنگها زیر می‌باشد:

• کنگلومراها :
  در این سنگها ، مواد دانه درشت گرد شده در زمینه‌ای از مواد دانه ریز قرار دارند.
  
  
• برش‌ها :
  مواد دانه درشت گرد نشده در زمینه‌ای از مواد دانه ریز قرار دارند.
  
  
• ماسه سنگها :
  اندازه دانه‌ها در ماسه سنگها ، کمتر از 2 میلیمتر است.
  
  
• گلسنگها :
  اندازه دانه‌ها کمتر از 2 میکرون می‌باشد.
  
  

رسوبات بیوژنیک ، بیوشیمیای و آلی :
رسوباتی هستند که بیشتر منشا بیو ژنیکی ، بیو شیمیایی و آلی دارند و شامل:

• سنگهای آهکی :
  سنگهای آهکی می‌توانند هم از طریق ته نشست مستقیم CaCo3 از آب دریا و هم از طریق رسوب کردن اسکلت‌های کربناتی موجودات به وجود آید.
  
  
• چرت‌ها :
  چرت ، یک واژه خیلی کلی برای رسوبات سیلیسی دانه ریز ، با منشا شیمیایی ، بیو شیمیایی یا بیوژنیکی است.
  
  
• فسفاتها :
  یکی از مهمترین کانی‌های رسوبی فسفاتها ، آپاتیت می‌باشد.
  
  
• ذغال و شیل نفتی :
  ذغال و شیلهای نفتی که از بقایای موجودات زنده قدیمی می‌باشند، انعکاسی از فرآیندهای دیانژ و دگرگونی دارند.
  
  

رسوبات شیمیایی :
این رسوبات منشا شیمیایی دارند و شامل موارد زیر می‌باشند:

• تبخیر‌ی‌ها: تبخیری‌ها عمدتا رسوبات شیمیایی هستند که پس از تغلیط نمک‌های محلول در آب (بر اثر تبخیر) رسوب کرده‌اند.
  
  
• سنگهای آهن‌دار :
  آهن ، عملا بر اندازه چند در صد در تمام سنگهای رسوبی وجود دارد، ولیکن بطور غیر معمول ، در جایی که مقدار آهن بیش از 15٪ باشد، سنگهای آهن‌دار را تشکیل می‌دهد.
  
  

رسوبات آذر آواری :
رسوبات آذر آواری رسوباتی هستند که عمدتا از دانه‌های با منشا ولکانیکی ، که از فعالیت‌های آتشفشانی همزمان سرچشمه گرفته‌اند، تشکیل شده‌اند. و شامل موارد زیر می‌باشند:

• رسوبات اتوکلاستیک :
  سنگهای ولکانوژیکی هستند که توسط برشی شدن در جای لاوا تشکیل شده‌اند.
  
  
• رسوبات پیروکلاستیک – ریزشی :
  این رسوبات به راحتی از طریق خرده‌های آتشفشانی خارج شده از یک مجرا یا یک شکاف ، بر اثر انفجار ماگماتیکی ، تشکیل می‌شوند.
  
  
• رسوبات ولکانی کلاستیک – جریانی :
  این رسوبات توسط انفجارات فورانی در محیط‌های خشکی ایجاد می‌شوند.
  
  
• هیدروکلاستیک‌ها :
  هنگامی که لاوای خارج شده ، با آب تماس پیدا کند، سرد شدن و خاموشی سریع ، باعث قطعه قطعه شدن لاوا می‌شود. این قطعات پس از حرکت در آب و دانه دانه شدن رسوبات هیدروکلاستیک را تشکیل می‌دهند.
  
  
• رسوبات اپی کلاستیک :
  رسوباتی هستند که از حرکت و ته نشست مجدد رسوبات ولکانی کلاستیک ایجاد شده‌اند.

اهمیت مطالعه سنگهای رسوبی

• سنگهای رسوبی در ادوار گذشته زمین شناسی در محیطهای طبیعی متفاوتی که امروزه وجود دارد، رسوب کرده‌اند. مطالعه این محیطهای عهد حاظر و رسوبات و فرآیندهای آنها به درک بیشتر معادل قدیمی آنها کمک می‌کند.
  
  
• دلایل زیادی برای مطالعه سنگهای رسوبی وجود دارد زیرا ارزش اقتصادی کانی‌ها و مواد موجود در آنها کم نمی‌باشد. سوخت‌های نفت و گاز از پختگی مواد آلی در رسوبات مشتق شده و سپس این مواد به یک سنگ مخزن مناسب ، که عمدتا یک سنگ رسوبی متخلخل است، مهاجرت می‌کند. ذغال ، سوخت فسیلی دیگری است که البته در توالی‌های رسوبی نیز وجود دارد. روشهای رسوب شناسی و سنگ شناسی به طور گسترده در پی جویی ذخایر جدید این منابع سوختی و سایر منابع طبیعی مورد استفاده قرار می‌گیرد. سنگهای رسوبی بیشتر آهن ، پتاس ، نمک و مصالح ساختمانی و بسیاری دیگر از مواد خام ضروری را تامین می‌کنند.
  
  
• محیطها و فرآیندهای رسوبی و جغرافیای قدیمی و آب و هوای قدیمی ، همگی را می‌توان از مطالعه سنگهای رسوبی استنباط کرد. اینگونه مطالعات به شناسایی و درک تاریخ زمین شناسی زمین کمک فراوانی می‌کند. سنگهای رسوبی حاوی زندگی گذشته زمین ، به فرم فسیل‌ها هستند که اینها مفاهیم اصلی انطباق چینه شناسی در فازوزوئیک می‌باشند.

ادامه نوشته

درىآچه

دریاچه ارومیه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد.

Jump to: navigation, search

نگاره ماهواره‌ای دریاچه ارومیه

جزیره‌ای کوچک در دریاچه ارومیه

دریاچه ارومیه در شمال غربی ایران قرار دارد و در میان دو استان آذربایجان شرقی و آذربایجان غربی بخش شده است. دریاچه ارومیه بزرگ‌ترین دریاچه درونْ سرزمینی ایران است. آب این دریاچه بسیار شور بوده و عمدتآ از رودخانه‌های زرینه‌رود، سیمینه‌رود، گدار، باراندوز، شهرچای، نازلو و زولا تغذیه می‌شود. حوضه آبریز دریاچه ارومیه ۵۰۸۹۲ کیلومتر مربع است که پیرامون ۳٪ مساحت کل کشور ایران را دربر می‌گیرد. این حوضه با داشتن دشت‌هایی مانند دشت پیرانشهر سلماس، ارومیه، تبریز، آذرشهر، مراغه، میاندوآب، مهاباد، نقده و اشنویه یکی از کانون‌های ارزشمند فعالیت کشاورزی و دامداری در ایران بشمار می‌رود. دریاچه ارومیه بزرگ‌ترین آبگیر دائمی آسیای غربی است که در غرب پشته (فلات) ایران قرار گرفته. پارک ملی دریاچه ارومیه پس از مرداب انزلی از جالب‌ترین و نغزترین زیستگاه‌های طبیعی جانوران در ایران بشمار می‌رود. تا کنون بیش از ۱۸۶ گونه از پرندگان آبزی و کرانه‌ای و ده‌ها پرنده خشکی‌زی در استان آذربایجان غربی شناسایی شده اند. دریاچه ارومیه دارای ۱۰۲ جزیره است که همه آنها از سوی سازمان یونسکو به عنوان اندوخته طبیعی جهان به ثبت رسیده است. جزیره اِشک زیستگاه پرندگان زیبای کوچگر از جمله مرغ آتش و تنجه و نیز گوزن زرد ایرانی است. گِل کرانه دریاچه خاصیت درمان برای دردهای بندگاهی (مَفصلی) و بیماری‌های زنان را دارد. برای گشت و گذار در دریاچه و جزیره‌های آن می‌توان از دو کشتی سهند و نوح یا قایق‌های گوناگون در بندر گلمانخانه بهره گرفت.

[ویرایش] تاریخ

نگاره دریاچه ارومیه از ناسا

کریستال‌های نمک در دریاچه ارومیه

نام کهن این دریاچه چیچَست بوده است. این واژه واژه ایست از اوستایی و پارسی باستان و تلفظ آن چَئِچَستَ بوده است. دریاچه چیچست در اسطوره‌های ایرانی نقشی بنیادین دارد. عرصه بسیاری از رویدادهای مهم زندگی کیخسرو، کرانه این دریاچه بوده است. دژ بهمن که کیخسرو در نبردی غول آسا و سهمگین آن را میگشاید و از چنگ دیوان بدر می‌‌آورد در نزدیکی همین دریاچه بوده و بسیاری اسطوره‌های دیگر. نام ارومیه نامیست که آشوریان به آن داده اند. اور در زبان آشوری به معنای شهر است (همان واژه‌ای که در نام اورشلیم (شهر آشتی) هم وجود دارد) و میه به معنای آب است (همریشه با مآء عربی). پس اورمیه یا ارومیه بمعنی شهر آب است.

در دوران پهلوی به مناسبت پادشاهی رضاشاه پهلوی، به این دریاچه نام رضائیه داده شد.

[ویرایش] جستارهای وابسته

• نام جزیره‌های دریاچه ارومیه

[ویرایش] منبع

فرهنگ جغرافیایی شهرستان‌های کشور (شهرستان ارومیه)، سال ۱۳۷۹

معادن

معادن

معادن مهم ایران عبارتست از: نفت و گاز. ایران، دومین ذخایر نفتی جهان، یازده در صد ذخایر ثابت شده نفتی زمین معادل ۱۳۰ میلیارد بشکه، و نیز دومین ذخایر گازی جهان، هجده در صد ذخایر ثابت شده گاز زمین، معادل ۲۶ تریلیون متر مکعب را در اختیار خود دارد. مهم‌ترین منطقه‌های نفتی مسجد سلیمان هفتگل گچساران آغا جاری و شاه آباد (غرب) است. نفت قم نیز در حال استخراج است.

دیگر معادن مهم کشور عبارت‌اند از: معادن ذغال سنگ، کانیهای فلزی: طلا، منگنز، کرومیت، مس، سرب، روی، نیکل، کبالت، نقره، معدنی شیمیایی: گوگود، نمک، سنگهای تزئینی، شن و ماسه.

همچنین بیشترین معادن در حال بهره برداری در استان خراسان وجود دارد.

معادن ایران: در سال 1357 مهمترین و تعداد معادن فلزی در ایران بدین شرح بوده اند: سرب وروی(16) مس(2) کرومیت(4) خاک سرخ(4)وسنگ آهن(2). همچنین در همین سال معادن غیر فلزی مهم وتعدادی که در حال بهره برداری بوده اند عبارتند از: زغال سنگ(33) مرمریت(28) مرمر(20) تراورتن(13) کائولین(7) سیلیس(12) فیروزه(1) پوکه معدنی(2) بنتونیت(5) باریتین(9) دولومیت(2) خاک نسوز(5) زاج(1) تالک(2) فلدسپات(2) گچ(92) سولفات دوسود(3)

[ویرایش] نباتات

محصولات نباتی ایران عبارتست از: گندم جو برنج ذرت نخود لوبیا ماش عدس توتون پنبه کنف نیشکر و کلیه درختهای میوه دار. صید ماهی صید مروارید صید حیوانات وحشی و طیور تربیت کرم ابریشم زنبور عسل نیز رواج دارد.

[ویرایش] صنایع

عمده‌ترین صنایع کشور عبارت‌اند از: صنایع نفت، گاز، پتروشیمی، فولاد، نساجی، شیمیایی، غذایی، خودرو سازی، الکتریکی و الکترونیکی و ....

همچنین صنایع مهم دستی و خانگی و سنتی کشور عبارت‌اند از: فرش و قالی، گلیم و زیلو، منبت کاری، خاتم کاری و سفال سازی.

[ویرایش] راهها

راه‌ها و وسایط نقلیه نیز دارای اهمیت است. راه آهن سرتاسری ایران راه آهن تهران به مشهد راه آهن تهران به تبریز تهران به کاشان، راه آهن بندرعباس به تهران وراه آهن بندرعباس به سرخس که مشغول بهره برداریست و راههای دیگری که در دست ساختمان است. جاده‌های شوسه همه شهرهای را بهم مربوط میسازد. راه‌های کشتیرانی در بحر خزر، بحر عمان و خلیج فارس است. راههای هوایی میان اغلب کشورهای بزرگ جهان و شهرهای درجه اول ایران بر قرار است.

[ویرایش] رودهای ایران

• کارون
• کرخه
• دز
• سفیدرود
• ارس
• تجن
• اترک
• قزل‌اوزن
• رودخانه مهران
• رودخانه هراز
• رودخانه جراحی
• جاجرود
• رود کرج
• رود چالوس
• زاینده‌رود
• زرینه‌رود

[ویرایش] دریاچه‌های عمده ایران

دریاچه ارومیه، ساوه، بختگان، دریاچه پریشان، نیریز، نمک، باتلاق گاوخونی، نئور

[ویرایش] زمین‌شناسی جغرافیای ایران

در نخستین دوره از دوره‌های زمین‌شناسی یعنی چند میلیون سال پیش همه خاک ایران زیر آب جای گرفته بود.کم کم بخش‌هایی از شمال و جنوب ایران از خاک بیرون آمد.در دوره دوم زمین‌شناسی بخش خاوری ایران بیش از پیش زیر اب فرو می‌رود.در دوره سوم جنوب ایران از زیر آب بیرون امد.در آغاز دوران چهارم یخچالهای طبیعی بلندیهای البرز را در بر گرفت.در نتیجه حرکت این یخچالها و توده‌های بزرگ آبرفتها و رسوبات بسیاری پدید آمد.

مختصری از شرایط جغرافیای ایران دوران پره کامبرین (دوران پیش از دورانهای شناخته شده زمین شناسی)قبل از 600 میلیون سال پیش: در ایران ، سنگهای متعلق به پره کامبرین در نواحی شمال ، مشرق و مرکز ایران یافت میشوند که قسمت زیرین این رسوبات از دسته سنگهای دگرگون شده است وسن این رسوبات بیشتر از 600 میلیون سال است.

دوران پالئوزوئیک(کهن زیست)یا دوران اول،از حدود 600 تا 230 میلیون سال پیش: در دوره کامبرین به تدریج دریاهائی، مرکز و شمال ایران را پوشانید. در دوره سیلورین این دریاها محدود تر گشته و زمینهای تازه ای از آب بیرون آمدند. در دوره دوونین بار دیگر شمال و مرکز ایران را آب فرا گرفت. در ابتدای دوره کربونیفر دریاها عمیق تر شدند و در آنها رسوبات آهکی زیادی بر جای ماند. در دوره پرمین مجدداً پیشروی دریاها آغاز شد و آب دریاها سراسر فلات ایران را پوشانید.نواحی جنوب و جنوب غربی ایران برای اولین بار در شرایط جدیدی قرار گرفت و قسمتی از دریای تتیس تقریبآ تا اواخر دوران سوم در این نواحی با آرامش نسبی باقی ماند.

دوران مزوزوئیک(میان زیست)یا دوران دوم، از حدود 230 تا 70 میلیون سال پیش: در دورهً تریاس، نیز آب، فلات ایران را در بر گرفته بود و رسوباتی شبیه به رسوبات اواخر دوران اول، شامل آهک و دولومیت به جای گذاشت. در مرکز و شمال ایران شرایط رسوبگذاری مانند دوران اول محفوظ ماند و در اواخر این دوره جنبشهای خشکیزائی ، گاهی قسمتهائی از آن نواحی را بالا و پائین برد. در دورهً ژوراسیک ، رسوبگذاری مانند دورهً تریاس در مرکز و شمال ایران ادامه یافت و امروزه همه جای آن کمابیش دارای لایه های زغال سنگی است. بعد از دورهً ژوراسیک دوباره بر عمق دریاها افزوده شد و از این زمان رسوبات آهکی بر جای مانده است. حرکات شدید در ایران مرکزی ، چین خوردگیهائی را پدید می آورد و بیشتر زمینها در شرق و مرکز ایران از آب خارج میشود و در اثر فرسایش ، قسمت زیادی از آن از بین میرود.دریاهای دورهً کرتاسه دوباره سطح ناهموار این خشکیها را پوشانید و در اواخر همین دوره بر اثر جنبشهای شدید ، چین خوردگیهای تازه ای به وجود آمدند ، اما در البرز آرامش نسبی برقرار ماند. دوران سنوزوئیک(نوزیست) ، که شامل دوران سوم و دوران چهارم به شرح زیر میباشد : دوران سوم(ترشیاری) ، از حدود 70 تا یک میلیون سال پیش : در آغاز این دوران ، رسوبات دریائی تتیس در محل زاگرس بطور هم شیب روی رسوبات کرتاسه قرار دارند . رسوبات آهکی اواخر این دوره بنام آهکهای آسماری محتوی ذخائر نفتی جنوب ایران است. در این دوره در ایران مرکزی دریای کم عمقی وجود داشت که رسوبات آن ماسه سنگهای پایه این دوره را بوجود آورد و همچنین فعالیت آتشفشانی شدیدی در بیشتر این نواحی رخ داد. در اواخر دوران سوم در محل زاگرس رسوبگذاری شد و عمر حوضه های رسوبی یکپارچهً گذشته پایان یافت ، همزمان با پیدایش زاگرس ، بر اثر حرکات خشکیزائی و کوهزائی قسمت زیادی از خشکیها برای همیشه از آب خارج شدند.

دوران چهارم(کواتر ناری) ، از حدود یک میلیون سال پیش تا عصر حاضر: یخچالهای کواترناری در ایران گسترش نداشته اند ، اما آثار سنگهای یخچالی در بعضی نقاط از جمله علم کوه دیده شده است . در این دوران بیشتر نواحی ایران از آب خارج شد.از دریاهای گذشته ، حوضه های بسته و دریاچه هائی باقی مانده که قسمت زیادی از آنها بر اثر شدت تبخیر و کمی بارندگی خشک شده اند. فعالیت آتشفشانها در آغاز دوران چهارم بیش از اواخر دوران سوم شدت یافت و کوههای دماوند، سبلان،سهند و تفتان مهمترین کوههای آتشفشانی این دوره هستند، که دماوند و تفتان در حال حاضر آخرین مراحل فعالیت خود را به صورت گوگرد زدائی ادمه میدهند. عامل اصلی تغییر چهرهً زمین در دوران چهارم ، فرسایش است. در ایران ، آب مهمترین عامل فرسایش کوهها، و در بیابانها ، باد عامل فرسایش بوده است.

[ویرایش] بلندا

بلندی ایران از سطح دریا در شیراز ۱۵۸۶ متر، در مشهد ۱۰۱۰ متر و در ایران مرکزی نزدیک به ۱۲۰۰ متر است.

[ویرایش] مهم‌ترین قله‌ها

1. دماوند ۵۶۷۱ متر
2. علم کوه ۴۸۵۰ متر
3. سبلان ۴۸۱۱ متر
4. دنا حدود ۴۴۵۰ متر
5. زردکوه حدود ۴۲۵۰ متر
6. شیرکوه حدود ۴۰۵۰ متر
7. تفتان ۴۰۲۵ متر
8. سهند حدود ۳۷۰۰ متر
9. الوند حدود ۳۷۰۰ متر

[ویرایش] جستارهای وابسته

• فهرست کوه‌های ایران
• فهرست رودهای ایران
• فهرست روستاهای ایران
• مناطق کوهستانی ایران
• مناطق بیابانی ایران
• جنگل‌های ایران
• دریاچه‌های ایران
• استان‌های ایران
• فهرست شهرهای ایران
• فهرست روستاهای ایران
• فهرست حوزه‌های گازی ایران
• فهرست حوزه‌های نفتی ایران

انواع سنگ



انواع سنگ ها

1- مقدمه:
همه ساختمان ها روی زمین ساخته می شوند. ساختمان گر باید زمین را از دید جنس، دانه بندی و توان بار بری بشناسد.
واژه ی زمین از دو پاره ساخته شده است. زَم یعنی سرد مانند زمستان و یین، پسوند همانندی مانند زمین. از نظر ساختمانی پوسته ی زمین یا سنگی است که برای کندنش به نیرو نیاز است یا خرده سنگی که قابل کشت می باشد. از دید پیدایش، پوسته ی زمین آذری،ته نَشسته و یا دگر گون شده است. ساختمان گر باید سنگ ها و خرده سنگ های ساختمانی را با چشم بشناسد و اگر نیاز باشد برای شناخت بهتر آن را آزمایش کند.
1-1-کانی ها:

از به هم چسبیدن کانی ها سنگ درست میشود. کانی ها جسم های جامدی هستند که در پوسته ی زمین پیدا می شود. کانی ها را از سختی و رنگ و درخشش آن ها می شود شناخت. سختی کانی ها را به ده درجه تقسیم کرده اند:
درجه سختی یک که با فشار دست ساییده می شود. مانند تالک،گرافیک، خاک چینی، کلوریت.
درجه ی سختی دو که می توان آن ها را با ناخن خراش داد. مانند گوگرد،سنگ گچ، پنبه ی کوهی.
درجه ی سه که با فولاد به آسانی خراشیده می شود.مانند سنگ آهک و سنگ پادزهر.
درجه ی سخت چهار که قدری سخت تر از درجه ی سه با فولاد خراش داده می شود. مانند منیزیت(کربنات آهن)، فلورایت.
درجه ی پنج که به دشواری با فولاد خراش داده می شود. مانند لیمونیت، من یتیت، کرومیک.
درجه ی شش که با شیشه خراشیده می شود. مانند فلدسپات، هماتیت، مرَغَش.
درجه ی هفت که شیشه را خراش می دهد. مانند در کوهی، گرانات.
درجه ی هشت که کانی های سیلیسی و سیلیکاتی را خراش می دهند.مانند توپاز و لعل.
درجه ی نه که کانی های سیلیسی را به آسانی خراش می دهد. مانند کرندن که بهترین جنسش یاقوت است.
درجه ی سختی ده که الماس بوده و همه ی کانی ها را خراش می دهد.
رنگ کانی ها ممکن است دارای درخشش فلزی مات و یا بی رنگ باشند.
2-1 -سنگهای آذرین:

از درون زمین به روی زمین رانده شده اند خمیر مایه ی آن ها سه جور سرد و بسته شده اند:
1-2-1-سنگ های بلورین:
همه کانی ها سازنده ی سنگ بلوری هستند(بلور جسمی است که ملکول هایش منظم شده باشند)خمیر مایه ی این سنگ ها در زیر زمین به کندی سرد،بسته و سنگ شده اند.هنگام سرد شدن خمیر مایه ی سنگ، افت گرما کند بوده و زمان برای سرد شدن، بستن و سنگ گردیدن آن به شکل دانه های بلور ساده بوده است.مانند گرانیت دیوریت و زی ییت.
2-2-1-سنگ های بلور دانه:

در این سنگ ها دانه های کانی های بلوری، در خمیر ریز دانه یا خمیر بلور نشده جای دارند. خمیر مایه ی سنگ در حال سرد شدن، بستن و بلوری شدن بوده که به جای سرد جا به جا شده اند.در جای تازه افت گرما زیاد می باشد، از این رو بخشی از خمیر مایه ی سنگ که بلوری نشده بوده زود سرد شده بسته و به شکل خمیر ریز دانه با خمیر غیر بلوری سنگ شده است. در این سنگ ها،کانی های بلوری و سنگ خمیری، از یک جنسند و شکلشان دو گونه است مانند پرفیرگرانیت پرفیردیوریت و پرفیرزی ینیت.
3-2-1-سنگ های بلور نشده ی خمیری آتشفشانی:

خمیر مایه ی این سنگ ها از درون زمین به روی زمین ریخته است. چون زود سرد شده است، بلوری نشده و به شکل خمیر سنگی بسته است. سنگ های آتشفشانی بلور نشده اند و یا دارای کانی های بلوری ریز هستند مانند سنگ های بازالتی(نو)و پر فیری(کهنه).
3-1-سنگ های ته نشسته:

در روی زمین از ته نشین شدن جسم های محلول یا شناور در آب دریاها، یا فرو غلتیدن در آب رودخانه ها، یا در یخچال ها و یا فرو افتادن از هوا(برف و گرد و خاک) درست شده اند. سنگ های ته نشسته ی آبرفتی از روی شکل و درشتی دانه هایشان دسته بندی شده اند. زمین های آبرفتی خرده سنگی هستند. مهندس ساختمان باید آن ها را بشناسد، زیرا با آن ها می سازد(جسم پر کننده، ملات، شفته، بتن و آسفالت) و یا روی آن ها و در آن ها می سازد.
4-1-سنگ های دگر گون:

این سنگ ها اصلشان آذری(آُرتو) یا ته نشسته(پارا) است که زیر فشار زیاد، یا گرمای زیاد و یا هر دو دگرگون شده اند.
سنگ های دگرگون چهار گروهند:
1-فیلیت ها با لایه های نازک تا برگ های نازک.
2-شیسیت ها که سنگ های لایه لایه ی سیاه رنگند.
3-گنیس ها که بیشترشان دگرگون گرانیتی اند.
4-سنگ های گوناگون.
5-1-اثر های شیمیایی که مصالح ساختمانی آسیب می رساند:
اسید ها و نمک هایی که در آب حل شوند، به مصالح ساختمانی آسیب می رسانند.
6-1-در مصالح ساختمانی باید بود و نبود جسم های نوشته شده ی زیر آزمایش شوند:
اسید های آزاد و قلیایی، کربنات ها (نمک های اسید کربن)،سولفات ها (نمک های جوهر گوگرد)، کلرور ها(نمک های جوهر نمک)، نیتراتها(نمک های جوهر شوره)،کلرور ها(نمک های جوهر گوگرد).
2-سنگ های ساختمانی:
سنگی که در ساختمان مصرف می شود باید سالم بوده،پوسیده نباشد و پوسیدگی هم نداشته باشد. سنگی که در زیر سازی راه و درون ساختمان مصرف می شود باید وزن فضایی اش بیش از 5/1 تن و تاب فشاری آن 40 کیلو نیوتن بر م م مربع باشد. سنگی که در نمای ساختمان مصرف می شود باید در برابر عوامل جوی پایداری کند،آب در آن نشت نکند و اثر فیزیکی و شیمیایی نداشته باشد. آب نمکد، و در آب وا نرود و با آن ترکیب نشود. سختی آن نباید کمتر از 3 و تاب فشاری آن کمتر از N\mm280 و وزن فضایی آن کمتر از t\m32 باشد.
سنگی که در سنگ فرش راه مصرف می شود باید سخت باشد، آب در آن نمکد که در هوای سرد یخ بزند. ساییدگی آن کم باشد و لاستیک چرخ غلتان زیاد نساید. باید تاب ضربه ای اش باشد تا سنگ غلتان کوبنده آن را خرد نکند.
سنگی که برای ساختن رویه ی سیاه مصرف می شود باید چسبنده ی سیاه خوب اندودش کند و چسبنده ی سیاه را بهتر از آب بمکد. سنگ سخت برای پی سازی ساختمان، زیر سازی راه و بالاست راه آن مصرف می شود.
در ساختن بتن، نباید دانه های سنگ پخ و سوزنی مصرف شود. دانه های سنگ بتن باید به دوغاب سیمان خوب بچسبند. تاب فشاری سنگ بتن از N/mm280 و سختی آن از 3، .وزن فضایی آن از 2 و وزن حجمی آن نباید از t\m37/1 کمتر باشد. برای ساخت بتن با تاب فشاری بالا سنگ با سختی 6 و بیشتر و تاب فشاری بیش از N/mm2100 مصرف بشود. به سنگ بتن گرد میکرنی و سیلیس مانند«دیاتومه»یا«کیزل گور» افزوده می شود.

3-چسبنده های ساختمانی:

1-3-گل رس:
از در هم کردن آب و خاک رس و ورز دادنشان ساخته می شود. چسبنده ی گل رسی در برابر نشت کردن آب و کم و زیاد شدن گرما پایدار نیست. خاک رس به دلیل مکش زیاد آب و باد پس از خشک شدن ترک می خورد.
گل رس خمیر چسبناک و شکل پذیر است زیرا ذره های جسم ها که دارای کشش مولکولی هستند همدیگر را می کشند. این کشش لعابی از آب به نازکی 6 تا 8 هزارم میکرن را با نیروی N/mm2200 به پولک های خاک رس می چسباند. این لعاب نازک سطح پولک ها را خیس می کند آنگونه که زیر اثر کمترین نیرو، پولک های خاک رس روی همدیگر می لغزند و شکل گل رس تغییر می کند که ای را شکل پذیری گل رس گویند. خاک رس شکلش پولکی است، نازکی پولک های خاک رس از یک هزارم میکرن تا 2 میکرن می باشد. نازکی پولک های خاک رس منت مری لنیت یک هزارم میکرن و درازای آن ها 100 تا 300 هزارم میکرن است. نازکی پولک های پاره ای از خاک رس ها به دو میکرن می رسد.
خاک رس، سیلیکات آلومینیومی است که آب شیمیایی دارد و از پوسیدن فلدسپات ها و میکا ها پیدا شده است.

2-3- قیر:
قیر جسم سیاهی است که از تعداد زیادی هیدرو کربور، که به سیستم کولوئیدی در هم شده اند درست شده است. و دارای هیدروکربور های گوگرد دار و اکسیژن دار نیز می باشد. با گرما دادن به قیر، از شخی به سفتی به خمیری به شلی و به آبکی می رود و در روغنی حل می شود. قیر چسبنده است و دانه های سنگ را به همدیگر می چسباند، این است که در ساختن رویه های سیاه آسفالتی مصرف می شود.آب در قیر نشت نمی کند، از این رو با آن ساختمان را آب بندی می کنند. چسبنده های سیاهی(قیر و قطران)که برای ساختن رویه های سیاه راه مصرف می شوند باید دارای خاصیت های زیر باشند:
1. رویه ی سیاه سنگ را با یک لعاب نازک بپوشانند و آن ها را به هم بچسبانند.
2. رویه ی سیاه در برابر اثر های جوی بویژه نشت کردن آب و کم و زیاد شدن گرما پایداری کند.
3. آب در آن نشت نکند.
4. در گرمای تابستان عرق نکرده، نرم نشود و موج بر ندارد و در سرمای زمستان جمع نشود و ترک نخورد.
5 . رویه ی سیاه زیر چرخ غلتان بارکش های سنگین پایداری کند و بار چرخ را به لایه ی زیرین خود برساند.(چرخ سطح راه را می کوبد، می مکد می خراشد و میراند)

3-3-ملات ها:
ملات جسمی است خمیری که پس از به مصرف رسیدن، به صورت فیزیکی خشک می شود یا شیمیایی می گیرد و شفت و سخت می شود. ملات از خوب در هم کردن یک جسم چسبنده(گل رس، دوغاب گچ، دوغاب آهک،دوغاب سیمان، قیر و قطران)و یک جسم پر کننده(دانه های ریز و درشت سنگ)ساخته می شود.
ملات برای رو مالی روی: دیوار، کف، بدنه ی پی، زیر سقف،پشت بام، چسباندن دانه های سنگ طبیعی و ساختگی به همدیگر، بند کشی لای درز ساختمان های آجری و سنگی و جز این ها مصرف می شود. ملات ها دو جور می گیرند، سفت و سخت می شوند: ملات های هوایی در هوا و ملات های آبی در جایی که هوا نباشد و زیر آب.
ملات های هوایی، یا فیزیکی در هوا خشک شده آب آزاد و نم آن ها خشک می شود، مانند ملات گل و کاه گل و یا شیمیایی در هوا می گیرند، مانند ملات گچ و ملات آهک هوایی. ملات های آبی، در جایی که هوا نباشد می گیرند و در زیر آب سفت و سخت می شوند، همانند ملات آهک آبی، ملات ساروج و ملات سیمان.

4-3-سیمان ها:
سیمان پرتلند:
گردی است که ساخته شده است از: در هم ریختن نزدیک به سه وزن سنگ آهک و یک وزن خاک، آسیاب کردن سنگ و خاک در هم ریخته تا گرد همگن شوند.پختن گرد همگن در دمای زیر 1000 درجه، تا CO2 از سنگ آهک و آب شیمیایی از خاک رس جدا شوند، در گرمای زیر 1200 درجه آهک با سیلیس و رس ترکیب می گردد.
در گرمای بالای 1200 درجه، رویه ی دانه های گرد داغ شده عرق می کنند و به همدیگر می چسبند، و به شکل دانه های جوش(کَلَنکِر)در می آیند.
دانه های کلنکر را سرد و با کمی گچ آسیاب می نمایند.
سیمان ترکیب شده است از:
%45 سه کلسیم سیلیکاتC3S
%25 دو کلسیم سیلیکات C2S
سه کلسیم آلومینات CA3 و چهار کلسیم آلومینوفریت C4AF در آن کم است.
سیمان های پرتلند ترکیب شده اند از:
آهک CaO تا67% وزن سیمان
سیلیس SiO2  تا 26% """""""
رس Al2O3  تا 7% """""""
اکسید آهن Fe2O3  تا6% """""""
منیزی MgO  تا5/4 % """""""
Na2O, K2O  تا 3/1% """""""
SO3  تا 3% """""""

آهکCaO: اگر در سیمان ترکیب شده باشد، کلسیم سیلیکات بویژه سه کلسیم سیلیکاتC3S سیمان زیاد می شود،این جسم تاب نخستین پس از ساختن ملات سیمان را بالا می برد. زیاد شدن سه کلسیم آلومینات در سیمان، پایداری آن را در برابر آب دریا سولفان دار کم می کند و ملات سیمان هنگام گرفتن زیادتر گرما پس می دهد.
سیلیسSiO2: در کوره ی سیمان پزی با آهک ترکیب سیلیکات کلسیم می دهد. اگر سیلیس در سیمان جایگزین اکسید آلومینیوم و اکسید آهن شود،دانه های مواد خام دیر عرق می کنند، اما می شود زمان گرفتن ملات این جور سیمان را به آسانی تنظیم کرد. هر گاه سیلیس در سیمان جایگزین آهک شود، تاب ملات سیمان به کندی افزایش می یابد.

انواع سیمان پرتلند از نظر جنس:
1. سیمان پرتلند نوع 1:سیمان معمولی مورد مصرف در تمام کار های ساختمانی در شرایط عادی جوی و محیطی. این گونه سیمان نباید در معرض حمله ی سولفات ها باشد.
2. سیمان پرتلند نوع 2:حمله ی کم سولفات ها را می تواند تحمل کند، در نتیجه برای ساختن کانال های فاضلاب و غیره خوب است. درجه حرارت این نوع سیمان نسبت به نوع یک کمتر بوده پس برای بتن ریزی در هوای گرم مناسب می باشد.
3. سیمان پرتلند نوع3:همان سیمان معمولی اما زودگیر می باشد، و در محل هایی که احتیاج به قالب برداری فوری باشد از این نوع سیمان استفاده می شود زیرا مقاومت نخستین این سیمان خیلی زود بالا می رود. گرمای تولید شده ی آن در ساعات اولیه ی مصرف زیاد پس مناسب برای مصرف در هوای سرد می باشد.
4. سیمان پرتلند نوع4:کمترین حرارت را در موقع سخت شدن تولید می نماید، بدین لحاظ در بتن ریزی های انبوه مانند سد ها مصرف این سیمان پیشنهاد می گردد؛ همچنین در بتن ریزی هایی که گرمای حاصله از سیمان برای بتن مضر تشخیص داده می شود، از این نوع سیمان به کار برده می شود.
5 . سیمان پرتلند نوع5:ضد سولفات بوده و در برابر حمله ی شدید سولفات ها بخوبی مقاومت می کند مصرف این نوع سیمان در ساختن اسکله ها و پایه های پل ها و کار های دریایی پیشنهاد می شود.

دیگر انواع سیمان پرتلند:

A1،A2،A3،(همان سیمان های پرتلند نوع 1،2و3 می باشند با این تفاوت که دارای مواد افزودنی هوازا هستند) سیمان پرتلند ممتاز،سیمان زود گیر، سیمان ضد سولفات، هوازا، رنگی،چاه کنی،روباره، سیمان های پوزولانی،انبساطی، سیمان برقی و سیمان بنایی.

4-سنگ های ساختگی

1-4-آجر:
آجر،آجور و یا آگور واژه ای است بابلی؛نام خشت نوشته هایی بوده است که بر آن ها فرمان، منشور،قانون و جز این ها را می نوشتند. سومری ها و بابلی ها، برای ساختن خشت، پی از فرو نشست سیلاب، گل خمیری را از کنار رودخانه ها بدست می آوردند. از زمان پیدایش نخستین آجر اطلاع دقیقی در دست نیست ولی احتمالاً همزمان با پیدایش آتش بوده است، و در دشت هایی که سنگ یافت نمی شده اختراع شده است.
نخستین بار از گل پخته دیواره ها و کف اجاق ها، به آجر پزی پی برده اند.پیشینه ی آجر پزی در خوزستان و میان دو رود(میان رودان یا بین النهرین)زودتر از جاهای دیگر ایران زمین می باشد، در هندوستان قدمت آجر به 6000 سال می رسد. آجر یکی از مصالح ساختمانی است که با خلق و خوی بشر بسیار سازگار بوده و در هر دورانی از تاریخ به نوعی مورد کاربری واقع شده است.
آجر سنگی است ساختگی و دگر گون از پختن خشت بدست می آید.خشت خاکی نمناک یا گلی است که بدان شکل داده باشند؛(گِل مخلوط همگن و ورزیده ی آب و خاک است) خاک را با 15 تا 25 صدم وزنش آب در هم کرده ورز می دهند تا تمام دانه های خاک نمناک شوند، یا به گرد خاک 7 تا 8 صدم وزنش نم می زنند. به گل با فشار کم و خاک نمناک با فشار زیاد شکل می دهند. ساده ترین تعریفی که از آجر می توان بیان کرد، این است که آجر،سنگی است مصنوعی(ساختگی)که از پختن خاک رس با استخوان بندی اصلی بدست می آید، و ابعاد و تعداد آن مطابق نیاز ما قابل تغییر می باشد.
1-4-1-خاک آجر:
زمین خرده سنگی در همی است از جسم جامد+آب+هوا.آب و هوای درون خاک آجر، جای خالی آن است که نمی شود بر آن بار گذاشت.جسم جامد خاک، در هم شده ای است از میان دانه(ماسه)+ ریز دانه(لای و خاک رس پولکی). خاک آجر دارای سنگ آهک،سولفات ها، فلدسپات ها، جسم های آهن دار، رستنی ها و جز این ها نیز هست. بهترین خاک برای ساخت آجر خاک رس می باشد.

1-4-2-مراحل پخت آجر:
1. تهیه ی خاک رس.
2. به عمل آوردن خاک.
3. ساختن گِل.
4. قالب گیری یا خشت زنی.
5. خشک کردن خشت.
6. پخت آجر در کوره.

1-4-3-انواع کوره ی آجر پزی:
1. کوره با آتش و آجر ثابت(کره ی چاهی یا حلقه ای)
2. کوره با آجر ثابت و آتش رونده(کوره ی هوفمان)
3. کوره با آتش ثابت و آجر رونده(کوره ی تونلی)

1-4-4-طبقه بندی آجر:
1-4-4-1-طبقه بندی از لحاظ جنس آجر:
1. آجر فشاری با ابعاد 5*10*20 و 5.5*11*22 مناسب برای کلیه ی کارهای گری چینی و طاق ضربی.
2. آجر ماشینی(سوراخ دار)روی سطح بزرگتر آن 8 یا 10 سوراخ به قطر 5/1 تا 2 سانتیمتر موجود است؛ جنس این آجر ها ترد و شکننده بوده خاصیت مکندگی آن کمتر از آجر فشاری می باشد و قابل تیشه داری نیست.سوراخ ها باعث می شود که ملات به طور عمودی در دیوار نفوذ کرده و استحکام دیوار بیشتر شود. برای دیوار جدا کننده ی غیر باربر و دیوار باربر با میلگرد مسلح مناسب است و ابعاد آن 5/5*11*22 می باشد.

1-4-4-2-انواع آجر از لحاظ رنگ:
این گونه آجر ها بیشتر در مواقعی کاربری دارند که از آجر بخواهیم در نما استفاده کنیم.
آجر هایی که در نما به کار می روند:زرد کمرنگ یا آجر سفید،زرد پررنگ یا بهی، قرمز رنگ روشن و قرمز سیر. ضخامت آجر نما 3 یا 4 و یا 5 بوده و دو بعد دیگرشان تفاوتی با دیگر آجر ها نمی کند.

1-4-4-3-آجر از لحاظ ابعاد:
5*10*20 و 5/5*11*22

2-4-سرامیک:
نام گروهی از خاک های شکل گرفته ای است که در گرمای 900 تا 2000 درجه پخته می شود و شکننده می باشد.سرامیک به دو نوع زمخت و ظریف می باشند. سرامیک های زمخت که تو پریشان کم است مانند:آجر بنایی، سفال پوشش بام و تن پوشه ی سرامیکی. سرامیک های زمخت که تو پریشان زیاد است، این نوع سرامیک ها در دمای عرق کردن پخته شده اند مانند: آجر ضد اسید، آجر پایدار در برابر ساییده شدن تنپوشه ی فاضلاب، تشت، تغار و ناودان.

سرامیک های ظریف با تو پری زیاد:
در گرمای عرق کردن پخته شده اند مانند: کاشی های یک رنگ و چند رنگ برای فرش کف،مقره های چینی، آسترآسیاب های گردنده ی ساچمه ای از چینی و از نسوزی که در گرمای عرق کردن پخته شده باشند.
سرامیک های ظریف با تو پری کم مانند: نیازمندی های بهداشتی پخته شده از خاک، گلدان، مجسمه و چیز های زینتی با ته لعاب سفید قلعی و... .

3-4-کاشی:
کاشی قطعه سنگی است مصنوعی به ابعاد مختلف و به ضخامت چند میلیمتر که یک روی آن دارای سطحی شیشه ای بوده و کاملاً صاف و صیقلی می باشد به همین علت به راحتی قابل تمیز کردن است؛ و اغلب در محل هایی از ساختمان به کار برده می شود که امکان رشد میکرب بیشتر بوده و در نتیجه احتیاج به نظافت بیشتر دارد، همانند: حمام ها، توالت ها، آشپزخانه ها و آب ریز گاه های عمومی و... .

3-4-1-اجزای کاشی:
از دو قسمت تشکیل شده است:1- قطعه ی سفالی که بخش اصلی استخوان بندی کاشی است. و 2- لعاب روی آن که ماده ای شیشه ای است.

3-4-2-مراحل تهیه ی کاشی:
1. تهیه ی مصالح اولیه.
2. ساختن گل.
3. قالب گیری.
4. خشک کردن.
5. پختن کاشی.
6. لعاب دادن روی کاشی.

3-4-3-ابعاد کاشی:
10*10 و 20*20 و 30*30 و 20*10 و 40*40 و 15*15 .

4-4-نسوز ها:
در کوره ی های فلز گدازی، سیمان پزی، سرامیک پزی و شیشه آب کنی و مانند این ها؛ از آن جایی که بدنه ی کوره در دمای بیش از 500 تا 600 درجه تغییر حالت داده و در دمای 1000 درجه به حد خمیری می رسد نیاز به مواد نسوزی داریم که دست کم حرارت 1500 درجه را تحمل کند؛ این مواد نسوز نامیده می شود.
نسوز هایی که در صنعت مصرف می شود: نسوز سیلیکاتی شاموت، نسوز سیلیکات، منیزیم، سیلیسی و کربناتی و دیگر نسوز ها هستند.

4-4-1-مصرف نسوز در ساختمان:
در امر تولید واحد های مسکونی 10 تا 12 طبقه و یا حتی بزرگتر جز در بعضی مکان ها چون داخل شومینه مصرف مستقیم ندارد؛ اما در ساختمان های عمومی چون بیمارستان ها و غیره، مثلاً برای پوشش داخلی کوره های زباله سوزی-دیگ های بخار-دیگ های شوفاژ و... از نسوز استفاده می گردد.

4-4-2- مراحل تهیه ی نسوز:
1. تهیه ی مواد اولیه.
2. آماده سازی مواد.
3. شکل دادن نسوز.
4. خشک کردن نسوز.
5. پختن نسوز.

4-4-3-مصرف نسوز های فرسوده:
در صورت نیاز می توان با آسیاب کردن نسوز های خرد شده و فرسوده آن را لا مقداری مواد اولیه از همان جنس مخلوط و تکرار مراحل پخت نسوز جدید تولید کرد که در واقع به نوعی صرفه جویی می باشد.

5-گچ:
از جمله مصالحی است که در صنعت ساختمان سازی از اهمیت ویژه ای برخوردار بوده و از نخستین قدم(ریختن رنگ برای مشخص نمودن محیط کارگاه) تا واپسین عملیات اجرایی(سفید کاری) کاربرد دارد. گچ از پختن و آسیاب کردن سنگ گچ بدست می آید.

1-5-خواص گچ:
گچ علاوه بر دو خاصیت عمده ی زود گیری و ازدیاد حجم به هنگام سخت شدن دارای خواص دیگری چون اکوستیک بودن، مقاومت در برابر آتش سوزی، ارزانی و فراوانی و همچنین رنگی سفید و خوش آیند می باشد. از دیگر خواص گچ می توان به رنگ پذیری، سخت شدن، ضعف در برابر رطوبت و در عین حال توانایی مقاوم نمودن آن در برابر رطوبت اشاره کرد؛ که ساده ترین راه آن پاشیدن چند لایه رنگ بر روی آن است.

6-شیشه
جسمی است شفاف که نور بخوبی از آن عبور می کند و پشت آن بطور واضح قابل دیدن است. شیشه جسمی است سخت که در طبقه بندی سختی اجسام در ردیف هشتم بوده و به غیر از الماسه ها همه ی سنگ ها را خط می اندازد. وزن مخصوص شیشه 5/2 گرم بر سانتی متر مکعب بوده و بسیار ترد و شکننده می باشد؛شیشه تنها مصالحی است که با وجود آنکه نور به راحتی از آن عبور می کند، فضا های مسکونی را از گزند عوامل جوی چون باد-باران-برف-سرما و نیز هجوم حشرات و حیوانات محفوظ نگاه می دارد.(شیشه علی رقم ظاهر آن که جامد می نماید از نظر علم مواد یک جسم مایع است و در طول زمان جاری شده و سطح آن موجی شکل می شود) با توجه به سطحی که شیشه می پوشاند قیمت آن ارزانتر از دیگر مصالح بوده و به ساختمان جلوه ی خاصی می دهد.

1-6-انواع شیشه:
1. شیشه ی رنگی.
2. شیشه ی مسلح.
3. شیشه ی مقاوم در برابر حرارت.
4. شیشه ی پیش تنیده.

شیشه ی نشکن.
5. شیشه ی خم.
6. شیشه ی ضد گلوله.
7. شیشه ی مقاوم در برابر صوت.(ضد صوت).
8. پشم شیشه.
9. کف شیشه.
10.آجر شیشه.
11. شیشه ها ی تار.

گسل تبریز

 مقدمه
   فرآيند گسترش كف اقيانوس در درياي احمر و جدايش و واگرايي پليت عرب از افريقا , مهم ترين رخدادي است كه سرزمين هاي خاور ميانه را تحت تاثير خود قرار داده است. فرآيند ياد شده با همگرايي مورب((oblique convergence بين پليت عرب وآسيا (با وجود اتمام فرآيند فرورانش نئوتتيس و رخداد مراحل متعدد برخورد) جبران ميشود, افزون بر زمين درز هاي زاگرس, البرز( در ايران) , قفقاز (در آذربايجان ), تورايد, پونتايد( در تركيه ) و پالميرايد (در سوريه) كه هر كدام به شيوه اي خاص, بخش هايي از اين همگرايي قطعات ليتوسفري , كوتاه شدگي وضخيم شد گي پوسته را جبران مي كنند, سيستم گسل تبريزخود از جمله زمين درز هاي پويايي است كه( به سهم خود) بخش ديگري از اين دگرريختي ترافشارشي را متحمل ميشود.
  

      زمين شناسي ساختماني گسل تبريز
   گسل تبريزرا از ديدگاه جنبش هاي عهد حاضر, ميتوان پويا ترين عنصر ساختاري در زمين شناسي آذربايجان دانست. آزيموت خط امتداد اين گسل در شمال شهر تبريز130(شمال باختري- جنوب خاوري) است. بررسيهاي روي زمين , نشانگر دگرريختي ترافشارشيtranspressional)) در امتداد گسل تبريز است و به گفته ديگر لغزش كل در اين گسل, برآيند مؤلفه هاي شيب لغزمعكوس(شكل1)وامتداد لغز راست گرد است. در راستاي اين سامانه امتداد لغز همگرا عناصر توپوگرافيك مثبت و منفي متعددي مانند رشته كوه هاي ميشو , مورو, عينالي و شبلي ايجاد شده اند, همچنين بررسي هاي جديد گواهي برنقش مهم گسل تبريز در شكل گيري درياچه اروميه و فرونشست قوري گل( دربستان آباد) مي دهند.
   كوه هاي عينالي( شمال تبريز) , كه دربرگيرنده طبقات سرخ نئوژن هستند, چين خوردگي هاي نامتقارني ديده ميشوند كه جهت يافتگي محور اين چين ها نشانگر ارتباط انها با گسل تبريز است( fault –related folds ). اين چين ها در فراديواره (hanging- wall ) اين گسل ايجاد شده اند. با توجه به ارتباط اين چين ها با حركات فراديواره گسل تبريز , ميتوان گفت, بخشي از كوتاه شدگي پوسته در امتداد گسل تبريز, به وسيله اين چين ها جبران ميشود.
  

  اندازه گيري هاي انجام شده بر روي يكي از اين چين ها, كه صورت يك چين كشان گسلي(fault-drag fold ) با يال جنوبي برگشته و در مجاورت بلافصل گسل ايجاد شده است, موقعيت محور اين چين را 110/25نشان مي دهد به گفته ديگر محور اين چين خوردگي با زاويه ميل 25 درجه به سوي ESE , جهت يافته است. جهت ميل (plunge – direction) يدست آمده در اين چين, خود نشان گر وجود مؤلفه راست گرد در جابجايي هاي گسل تبريز است.
   شواهد صحرايي در مورد دگريختي هاي كواترنري , بيانگر اين واقعيت اند كه امروزه نيز اين ساختار متحمل دگرريختي پيشرونده امتداد لغز همگرا است . شواهد برپايي(uplift) را در سواحل شمال خاوري درياچه اروميه(شكل 4) و در مخروط افكنه هاي زهكشي شده كوهپايه هاي مورو , ميشو و عينالي ميتوان ديد. همچنين جدايش و انحراف راستگرد آبراهه ها وزهكشي ها در كوهپايه هاي ياد شده ديده ميشوند به گونه اي كه سبب پديد آمدن سيما هاي مورفوتكتونيكي, از جمله, پشته مسدود كننده) shutter - ridge ) و تسخير رودخانه(river - capture ) شده است. الته برخي از اين سيما ها در شمال تبريز امروزه در حال تسطيح است وروي آنها ساختمان هاي مسكوني ساخته ميشود و فقط در عكس هاي هوايي قديمي ميتوان سيما هاي ياد شده را رد يابي كرد.

     تكتونيك
   از ديدگاه زمين ساختي , سيستم گسل تبريز منطبق بريك زمين درز برخوردي( collisional suture) است(علوي , م. 1991) اين برخورد بين دو بخش ضخيم شدگي پوسته, به نام هاي مجموعه ماگمايي البرز وبخشي از مجموعه ماگمايي اروميه – دختر, (زون تبريز- ساوه ), رخ داده است. به گفته ديگر, درامتداد اين سامانه گسلي, يك حوضه اقيانوسي,(بخشي از نئوتتيس) , ناپديد شده است.اگرچه زمين درز ياد شده توسط رسوبات نئوژن پوشيده شده است با وجود اين رخنمون هايي از افيوليت ها(بخش هايي از ليتوسفراقيانوسي obduct شده ) در امتداد اين گسل ديده ميشود , رخنمون افيوليتي؟ اسكندر در خاور تبريز ( محدوده ورقه 1:100000 خوجا) مي تواند گواه ديگري از قلمرو اقيانوس فرو رانده شده نئوتتيس باشد.
  

 دراين آميزه افيوليتي؟ بخش هايي خرد شده ومحدود به گسل, ( در بر دارنده سنگ هاي رسوبي نهشته شده در abyssal plain مانند سنگ آهك پلاژيك, طبقات چرت هاي راديولاريتي وهمچنين گدازه هاي بازالت اسپيليتي ديده مي شود كه ميتوان آنها را بخش هايي از لايه هاي يك و دو اقيانوسي در نظر گرفت. گدازه هاي ياد شده تحت تآثير چرخه سيالات گرمابي, دگرسان شده اند و كاني هاي سولفيدي در آنها رشد يافته است , گاه در اثرdynamic metamorphism ,دگرگون شده اند . ليستوينيت (Ophi-calcite) از ديگر اجزاء تشكيل دهنده آميزه تكتونيكي اسكندر است.
   درون مجموعه ياد شده توده اي آذرين با تركيب گرانيتي تا گرانوديوريتي نفوذ كرده است وجود درونبارهاي(enclaves) بازيك (كه اندازه آنها گاه درحد چند دسي متر است) از بارز ترين اختصاصات اين توده آذرين است شكل وحاشيه اين آنكلاو ها گواه بر رخداد magmatic-mixing هستند,به گفته ديگر درونبار هاي بازيك به حالت مايع وبه شكل قطرك هايي(micro-pillow ) غير قابل امتزاج , درون ماگماي گرانيتي وارد شده اند وسپس تقريبآهمزمان با هم متبلور شده اند بررسي هاي صحرايي ومطالعات آزمايشگاهي( شيميايي و ميكروسكوپي) دلايلي ازpost-collisional بودن زمان جايگيري اين توده را ارائه ميكنند.
   سنگهاي تشكيل دهنده آميزه افيوليتي؟ , افزون بر اينكه در هنگام بالا رانده شدن(obduction) دچار دگرريختي شده اند,همراه با توده گرانيتي نيز متحمل دگرريختي پيشرونده , مربوط به ادامه همگرايي پس از برخورد(indentation-tectonics ) , شده اند, بررسي هاي روي زمين گواه بر آن هستند كه اين دگرريختي ها در يك محيط ترد وشكننده(brittle) تا محدوده ترد-نرم( brittle- ductile ) رخ داده اند. اگرچه مجموعه سنگ هاي ياد شده با طبقات سرخ قاره اي ميوسن(Miocene red beds) , به گونه دگرشيب , پوشيده شده اند, با اين حال, جوان ترين دگرريختي ها, تمامي سنگ هاي زير و روي دگرشيبي را با هم دگرريخت كرده است. به گونه اي كه در امتداد گسل تبريز,سنگ هاي گرانيتي ياد شده, بر روي لايه هاي آذرآواري سهند (به سن پليوسن) رانده شده اند, واين راندگي سبب برگشتگي لايه هاي آذرآواري سهند , در فروديواره گسل شده است.

 

گل نرگس

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ادامه نوشته

ارباب چشم انتظاریم

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ادامه نوشته